Μια μικρή αλλά χρήσιμη ιστορία
Κάθε μήνα, μέσα στις ωοθήκες, ξεκινά μια μικρή ιστορία.
Κάθε ωάριο ζει μέσα σε ένα μικροσκοπικό «σπιτάκι», που ονομάζεται ωοθυλάκιο. Και αυτό το σπιτάκι δεν είναι απλώς ένα περίβλημα. Είναι ένα μικρό, ζωντανό εργαστήριο. Τα τοιχώματά του συμμετέχουν στην παραγωγή των ορμονών που ρυθμίζουν τον κύκλο, κυρίως των οιστρογόνων και, μετά την ωορρηξία, της προγεστερόνης.
Μια ομάδα από ωοθυλάκια ξυπνά και αρχίζει να μεγαλώνει. Είναι σαν να ξεκινούν πολλά μικρά ταξίδια μαζί. Όλα έχουν την πιθανότητα να προχωρήσουν, όμως συνήθως μόνο ένα θα φτάσει μέχρι το τέλος. Μόνο ένα θα γίνει το κυρίαρχο ωοθυλάκιο. Μόνο ένα θα ανοίξει την πόρτα του και θα απελευθερώσει το ωάριό του στην ωορρηξία.
Τα υπόλοιπα σταματούν στη διαδρομή.
Δεν χάνονται επειδή κάτι πήγε λάθος. Χάνονται επειδή έτσι λειτουργεί η φύση. Ακολουθούν μια φυσιολογική διαδικασία που λέγεται ατρησία.
Έτσι, ενώ η γυναίκα συνήθως βλέπει έναν κύκλο και σκέφτεται «ένα ωάριο», στην πραγματικότητα κάθε μήνας είναι μια μικρή επιλογή ανάμεσα σε πολλά ωοθυλάκια. Ένα συνεχίζει. Πολλά άλλα αποχαιρετούν τη διαδρομή.
Και ο χρόνος περνά.
Χρόνο με τον χρόνο, ο θησαυρός αυτός μικραίνει. Τα ωάρια λιγοστεύουν. Όμως δεν αλλάζει μόνο ο αριθμός τους. Αλλάζει και η ποιότητά τους.
Τα ωάρια δεν δημιουργούνται κάθε μήνα από την αρχή. Υπάρχουν στις ωοθήκες για πολλά χρόνια. Περιμένουν εκεί, σιωπηλά, μέχρι να έρθει η σειρά τους. Και όσο περνά ο χρόνος, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα κάποια από αυτά να έχουν χρωμοσωμικές ανωμαλίες.
Αυτό δεν είναι ασθένεια. Δεν είναι λάθος του σώματος. Είναι η φυσιολογική βιολογία της αναπαραγωγής.
Γι’ αυτό, γύρω στην ηλικία των 45–46 ετών, ακόμη κι αν μια γυναίκα συνεχίζει να έχει περίοδο, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει και ουσιαστική γονιμότητα.
Η περίοδος μοιάζει με το φως που μένει αναμμένο σε ένα σπίτι. Μας δείχνει ότι το σπίτι υπάρχει ακόμη. Δεν μας λέει όμως πάντα τι υπάρχει μέσα στα δωμάτια.
Με τον ίδιο τρόπο, η περίοδος δείχνει ότι υπάρχει κύκλος. Δεν αποδεικνύει όμως ότι κάθε μήνα υπάρχει ωορρηξία. Και ακόμη κι αν υπάρχει ωορρηξία, δεν σημαίνει πάντα ότι το ωάριο έχει την ποιότητα που χρειάζεται για να οδηγήσει σε υγιή εγκυμοσύνη.
Αυτό είναι κάτι που συχνά διαφεύγει.
Μια γυναίκα μπορεί να έχει 12 περιόδους τον χρόνο, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι έχει απαραίτητα και 12 πραγματικές ευκαιρίες σύλληψης.
Σε γυναίκες με πολυκυστικές ωοθήκες, για παράδειγμα, μπορεί να υπάρχουν κύκλοι χωρίς ωορρηξία. Αντίστοιχα, όσο αυξάνεται η ηλικία, κάποιοι κύκλοι μπορεί να είναι ανωορρηκτικοί.
Έτσι, μέσα σε ένα έτος 365 ημερών, ενώ θεωρητικά θα μπορούσαν να υπάρχουν περίπου 12 ευκαιρίες, στην πράξη οι πραγματικά γόνιμες στιγμές μπορεί να είναι πολύ λιγότερες. Μερικές φορές κάτω από 5 ή 6 τον χρόνο.
Και ακόμη κι αυτές οι λίγες ευκαιρίες δεν οδηγούν πάντα σε εγκυμοσύνη.
Για να συμβεί μια εγκυμοσύνη, πρέπει να συναντηθούν πολλά μικρά «ναι» την ίδια στιγμή.
Να γίνει ωορρηξία.
Να υπάρχει ωάριο καλής ποιότητας.
Να υπάρχει σπερματοζωάριο ικανό να το γονιμοποιήσει.
Να δημιουργηθεί έμβρυο με σωστό γενετικό υλικό.
Να μπορέσει αυτό το έμβρυο να εμφυτευθεί στη μήτρα.
Και να συνεχίσει να αναπτύσσεται.
Είναι σαν μια αλυσίδα από μικρές πόρτες. Για να προχωρήσει η ιστορία, πρέπει να ανοίξουν όλες με τη σωστή σειρά.
Εδώ φαίνεται και η αξία της εξωσωματικής γονιμοποίησης.
Η εξωσωματική δεν δημιουργεί νέα ωάρια. Δεν σταματά τον χρόνο. Δεν υπόσχεται το αδύνατο.
Αυτό που κάνει είναι πιο ουσιαστικό: βοηθά να αξιοποιηθούν καλύτερα τα ωάρια που υπάρχουν σήμερα.
Σε έναν φυσικό κύκλο, το σώμα συνήθως επιλέγει ένα ωάριο. Τα υπόλοιπα ωοθυλάκια που ξεκίνησαν μαζί του χάνονται στην πορεία.
ε έναν κύκλο εξωσωματικής, αν ληφθούν για παράδειγμα 6 ή περισσότερα ωάρια, είναι σαν να μαζεύουμε σε έναν μήνα περισσότερες από τις ευκαιρίες που η φύση θα έδινε σιγά σιγά στους επόμενους μήνες.
Δεν «ξοδεύουμε» πρόωρα το απόθεμα της γυναίκας.
Δεν παίρνουμε ωάρια που θα έμεναν για το μέλλον.
Αξιοποιούμε ωάρια που εκείνον τον μήνα είχαν ήδη ξεκινήσει το ταξίδι τους και που, αν δεν υποστηρίζονταν, τα περισσότερα θα χάνονταν φυσιολογικά μέσω της ατρησίας.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία όσο αυξάνεται η ηλικία.
Γιατί ο χρόνος δεν επηρεάζει μόνο το πόσα ωάρια μένουν. Επηρεάζει και το πόσα από αυτά έχουν την ποιότητα που χρειάζεται. Όσο περισσότερο καθυστερεί η προσπάθεια, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα τα ωάρια του μέλλοντος να έχουν επηρεαστεί περισσότερο από τη φυσιολογική φθορά του χρόνου.
Η εξωσωματική, λοιπόν, δεν είναι μαγεία.
Είναι ένας πιο οργανωμένος τρόπος να συνεργαστούμε με τη φύση. Να μην αφήσουμε πολύτιμες ευκαιρίες να χαθούν σιωπηλά. Να δούμε τι πραγματικά υπάρχει σήμερα και πώς μπορεί να αξιοποιηθεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.
IVF
